Ailenin tek çocuğu iken bir anda ilgiyi paylaşmak zorunda kalmak, küçük bir çocuk için büyük bir değişimdir. Kardeş kıskançlığı bu nedenle son derece yaygın ve çoğu zaman gelişimin doğal bir parçasıdır. Önemli olan duyguyu bastırmak değil, çocuğun bu duyguyla baş etmesine eşlik etmektir.
Kıskançlık nasıl görünür?
Bazı çocuklar duygularını açıkça söyler: “Bebeği geri götürelim.” Bazıları ise davranışlarla ifade eder. Tuvalet eğitimini tamamlamış bir çocuğun yeniden altını ıslatması, bebek gibi konuşmaya başlaması, uyku düzeninin bozulması ya da bebeğe karşı sertleşmesi sık görülen tepkilerdir. Bu geri dönüşler genellikle geçicidir ve çocuğun “Ben de hâlâ bakıma ihtiyaç duyuyorum” mesajı olarak okunabilir.
Bebek gelmeden önce
- Gebelik haberini çocuğun yaşına uygun, sade bir dille ve doğuma çok uzun süre kalmadan paylaşmak
- Oda, yatak ya da kreş değişikliği gibi düzenlemeleri bebek gelmeden haftalar önce tamamlamak
- Çocuğun kendi bebeklik fotoğraflarına birlikte bakmak, nasıl bakıldığını anlatmak
Bebek geldikten sonra
Büyük çocuğa her gün kısa da olsa yalnızca ona ait bir zaman ayırmak, kıskançlığı azaltmada etkili bir yöntemdir. Bebeğin bakımında çocuğa yaşına uygun küçük görevler vermek, kendini dışlanmış değil değerli hissetmesini sağlar. Misafirlerin bebekle ilgilenirken büyük çocuğu da selamlaması rica edilebilir.
Kardeşler arası kavgalar
Kardeşler büyüdükçe çatışmaların konusu değişir; oyuncaklar, ekran sırası ya da ebeveynin ilgisi tartışma nedeni olabilir. Her kavgada hakem olmak yerine, güvenlik tehlikesi yoksa çocukların kendi çözümlerini bulmasına alan tanımak öğretici olabilir. Kıyaslamalardan kaçınmak (“Ablan senin yaşındayken…” gibi) ve her çocuğu kendi özellikleriyle görmek, rekabetin şiddetini azaltır.
Ne zaman destek alınabilir?
Kıskançlık uzun süre devam ediyor, çocuğun okul ya da arkadaşlık ilişkilerini etkiliyor ya da kardeşe zarar verme riski oluşuyorsa bir uzmanla görüşmek faydalı olur. Bu konuda çocuk psikoloğu ile ilgili bilgiler yol gösterebilir. Gündelik tutum için ise ebeveynlik rehberindeki ilkeler, kardeşleri bir araya getirmek için de ortak oyun önerileri incelenebilir.